Zespół jelita nadwrażliwego
(z.j.n.) - dawniej nazywany nerwicą jelit - jest najczęstszą chorobą
przewodu pokarmowego. Do jej najważniejszych objawów należą: ból brzucha
i zmiana rytmu wypróżnień, czyli zaparcia (postać zaparciowa) lub
przewlekła biegunka (postać biegunkowa), które często występują
naprzemiennie.
Na
rozwój tej choroby wpływa przede wszystkim niewłaściwe odżywianie
(najczęściej w jadłospisie jest niewiele warzyw i owoców, przeważają
produkty wysoko przetworzone, co w konsekwencji daje zbyt małą ilość
błonnika pokarmowego) oraz długotrwałe stany napięcia psychicznego.
Charakterystyczną cechą jest zdrowy wygląd osoby cierpiącej na to
schorzenie.
Teoria
o wpływie diety z małą zawartością błonnika na rozwój zespołu jelita
nadwrażliwego jest do tej pory bardzo dyskusyjna. Na pewno jednak
odpowiednia ilość błonnika umożliwia leczenie zaparć, ponieważ pobudza
perystaltykę jelita i zwiększa masę kałową, ułatwiając wypróżnienie;
może również łagodzić inne objawy z.j.n.
Leczenie
nadwrażliwości jelita grubego opiera się głównie na stosowaniu środków
farmakologicznych oraz właściwej diety. Pomocna bywa również
psychoterapia, prowadzenie uregulowanego trybu życia oraz zwiększenie
aktywności fizycznej, zwłaszcza na świeżym powietrzu. Najważniejsze
zasady diety
W
leczeniu dietetycznym zespołu jelita nadwrażliwego należy wziąć pod
uwagę postać choroby. W przypadku występowania biegunek trzeba bowiem
zrezygnować z produktów bogatych w błonnik pokarmowy (np. warzyw
strączkowych, kapustnych, pieczywa razowego), gdyż mogą niekiedy
spowodować nasilenie przykrych objawów.
Natomiast w postaci zaparciowej potrzebna jest dieta bogatoresztkowa.
Jeśli więc masz zaparcia
- jedz produkty z dużą zawartością błonnika. Dieta powinna zawierać
30-50 g błonnika pokarmowego. Najlepsze są produkty wysokobłonnikowe:
otręby, suche warzywa strączkowe (groch, fasola, bób, soja), buraki,
orzechy oraz ciemne makarony, a także pieczywo razowe, świeże nasiona
roślin strączkowych, płatki, kasze, szpinak i ziemniaki. Pamiętajmy, że
zwiększanie ilości błonnika pokarmowego powinno odbywać się stopniowo,
np. zastąp pieczywo jasne pieczywem razowym, a oczyszczone kasze i ryż -
grubymi kaszami, np. pęczakiem, kaszą gryczaną i płatkami owsianymi.
Owoce i warzywa powinniśmy jeść surowe, ale pamiętajmy, że np. warzywa
strączkowe są ciężko strawne i mogą nawet zaostrzać objawy. Podobnie
niekorzystne bywa działanie gotowanej kapusty, a także cebuli. Polecić
można natomiast spożywanie otrębów pszennych 3 razy dziennie po łyżce
stołowej, najkorzystniej z mlekiem, jogurtem i kefirem.
Następne zalecenia dotyczą obu form z.j.n. - zaparciowej i biegunkowej:
•
Zrezygnuj z tłustych mięs i wędlin. Należy unikać kiełbas i wędlin
podrobowych, pasztetów, konserw mięsnych oraz wieprzowiny, tłustej
wołowiny, gęsi, kaczek. Można natomiast jeść wędliny drobiowe,
polędwicę, szynkę oraz mięsa białe, tj. cielęcinę, indyki, kurczaki,
jagnięcinę i króliki. Zdrowsze jest jedzenie potraw gotowanych lub
pieczonych w folii niż ich smażenie, a duszenia potraw nie należy
poprzedzać obsmażaniem.
•
Pij dużo napojów - co najmniej 1,5 l dziennie. Zmniejszają one
tendencję do zaparć. Najzdrowsze są naturalne soki warzywne i owocowe,
natomiast niewskazane są napoje gazowane, ponieważ zawierają sorbitol i
fruktozę nasilające bóle brzucha.
•
Ostrożnie z pokarmami mlecznymi! U niektórych osób stwierdzono
pojawienie się objawów z.j.n. po spożyciu pokarmów mlecznych, co może
być związane z nietolerancją laktozy (cukru mlecznego). Należy wówczas
wyeliminować produkty mleczne z diety, wyjątkiem mogą być mleczne napoje
fermentowane.
• Unikaj picia mocnej kawy i herbaty. Nie jedz produktów czekoladowych i nie pij kakao. Powodują zaparcia.
